Czym jest integracja sensoryczna?

integracja sensoryczna
Zdjęcie pochodzi z portalu: tapeciarnia.pl

Integracja sensoryczna – co to? U dzieci z zaburzeniami przetwarzania sensorycznego mózg źle odczytuje informacje dostarczane przez zmysły. W rezultacie dzieci niewłaściwie reagują na zwyczajne doznania sensoryczne, których zresztą doświadczamy cały czas w naszym życiu. Takie trudności dziecka mogą sprawiać problemy dla całej rodziny i najbliższego otoczenia.


Upraszczając: jeśli mózg prawidłowo integruje napływające informacje wtedy stają się one kolejnymi nowymi doświadczeniami, które są podstawą procesu uczenia się. Jeśli natomiast informacje te są źle organizowane, to ujawniają się problemy w codziennym życiu dziecka, a później trudności w opanowaniu zdolności czytania, pisania oraz liczenia.

Naukowo o integracji sensorycznej

Mózg w każdym momencie życia odbiera, segreguje i przetwarza bodźce zmysłowe, które docierają do niego w formie impulsów elektrycznych. Zmysły współdziałają ze sobą podczas wykonywania różnych zadań, a proces ten stanowi podstawę ich integracji. Brak wielozmysłowej stymulacji powoduje, że nie tworzą się nowe połączenia synaptyczne, więc nie powstają też bardziej złożone obwody. Przy małej ilości bodźców lub ich braku tworzenie prawidłowej integracji zmysłowej jest zakłócone, więc i rozwój właściwych reakcji ruchowych i sposobów zachowań jest zaburzony.

Zdjęcie pochodzi z portalu: tapeciarnia.pl

Trudności dotyczą też zdrowych dzieci!


Integracja sensoryczna najczęściej kojarzy się nam z dziećmi z zaburzeniami, takimi jak ASD (spektrum zaburzeń autyzmu), do których należą prócz samego autyzmu również zespół Aspergera, zespół Hellera, zespół Retta oraz inne całościowe zaburzenia rozwoju. A. Jean Ayres – twórczyni metody integracji sensorycznej szacuje, że 5-10% dzieci zdrowych też ma problemy z integracją sensoryczną.

Dla rodziców, którzy podejrzewają u swojego dziecka trudności z zakresu przetwarzania bodźców sensorycznych, często ciężko jest wyselekcjonować określone objawy, dlatego poniżej zamieszczam całe spektrum zaburzeń.


Zaburzenia układu dotykowego:

  • niechęć w stosunku do mycia głowy, czesania, zabiegów fryzjerskich
  • unikanie kontaktu z kremem do twarzy czy ciała
  • niechęć do obcinania paznokci i mycia zębów
  • unikanie noszenia ubrań z krótkim rękawem/nogawką, czy w stosunku do innych tkanin niż delikatna bawełna, konieczność usuwania metek w ubrankach
  • unikanie zabaw w piaskownicy, plasteliną, zabawkami pluszowymi
  • unikanie „brudnych zabaw”, klejenia, malowania farbami
  • unikanie miejsc tłumnych
  • trudności z przyjmowaniem pokarmów, krztuszenie się, odruch wymiotny, akceptowanie monotonnej diety, co może spowodować opóźniony rozwój mowy, ponieważ wszelkie ćwiczenia żuchwy, jak żucie, gryzienie mają wpływ na artykulację

Zaburzenia układu proprioceptywnego (kinestycznego/czucia głębokiego):

  • nadmierne lub obniżone napięcie mięśniowe: dziecko wybiera stabilizujące pozycje ciała lub odwrotnie, dużo biega zamiast chodzić, można zaobserwować dużo ruchów mimowolnych, chaotycznych, czasem mocne przytulanie się do osób
  • nieprawidłowy rozwój chwytu: ściskanie przedmiotu do pisania w dłoni, ciągłe trzymanie w dłoni przedmiotów i zabawek

Zaburzenia układu przedsionkowego (równowagi):

  • niezgrabne ruchy, częste przewracanie się, nieumiejętność asekuracji
  • lęk przed huśtaniem
  • choroba lokomocyjna
  • wzmożona aktywność ruchowa wyrażona poprzez nadmierną ruchliwość, bieganie, kręcenie się w kółko, skakanie
  • trudności w koncentracji uwagi
  • trudności w widzeniu
  • nieprawidłowy rozwój mowy

Zaburzenia wzroku (przy braku wady wzroku):

  • nieprawidłowe ruchy gałek ocznych, które powodują gorszą stabilizację pola widzenia, słabe tempo czytania i rozumienia tekstu czytanego, problemy grafomotoryczne
  • unikanie świecących zabawek, niechęć w stosunku do mocnego oświetlenia, migającego światła, parków rozrywki przepełnionych kolorowymi światłami

Zaburzenia słuchu:

  • niepokój, pobudzenie lub lęk podczas narażenia na głośne dźwięki lub rozpraszające dźwięki

Nasza historia

Sama jestem rodzicem dziecka, które miało kilka trudności w przetwarzaniu sensorycznym, dlatego wiem, jak trudno się odnaleźć w nowej sytuacji. Co to jest integracja sensoryczna? – sama zadawałam sobie to pytanie. Mój synek jest zdrowy, ale jako 3 miesięczny niemowlak miał nadmierne napięcie mięśniowe pleców, dlatego trafiliśmy na terapię do wspaniałej fizjoterapeutki, która pomogła nam „nauczyć” układ nerwowy synka prawidłowego działania i reagowania na bodźce. Jako bardzo wnikliwy praktyk, dostrzegła też inne zaburzenia, których my jako młodzi rodzicie nie potrafilibyśmy rozpoznać. Z pomocą terapii metodą Vojty dość szybko trudności zostały wyeliminowane. Stąd szybkie wykrycie zaburzeń jest tak ważne. Plastyczność neuronalna jest tym większa im młodsze jest dziecko.

Chciałabym, żeby obserwacje małych dzieci były bardziej wnikliwe i powszechne. Diagnostyka Prechtla, czyli obserwacja dziecka w jego naturalnych warunkach, bez niczyjej ingerencji jest zupełnie bezinwazyjną metodą sprawdzenia odruchów dziecka i jego zachowań. Zapisane na filmie reakcje są monitorowane przez specjalistów. Chciałabym żeby dotyczyło to wszystkich dzieci, dziś natomiast taką diagnostyką objęte są przede wszystkim dzieci urodzone podczas ciężkiego porodu. Mam wrażenie, że rodzice są pozostawieni samym sobie po porodzie i radzą sobie jak potrafią. Największa nadzieja w wykwalifikowanych i spostrzegawczych pediatrach, którzy mają największy kontakt z naszymi pociechami. U nas na problem zwróciła uwagę właśnie Pani doktor.

Wraz z dorastaniem syna zaczęłam interesować się tematem zaburzeń integracji sensorycznej jeszcze bardziej i dostrzegłam kolejne symptomy, nad którymi pracowaliśmy w formie zabawy. Żeby uzmysłowić Wam jak ważna jest rola obserwacji oraz prawidłowe przetwarzanie bodźców sensorycznych już od narodzin przedstawiam ścieżkę rozwoju poziomów integracji sensorycznej:

Integracja sensoryczna
Zdjęcie pochodzi z portalu: tapeciarnia.pl

Ścieżka rozwoju poziomów integracji sensorycznej:

Poziom I
bezpieczeństwo, ruchy oczu, napięcie mięśniowe, reakcje posturalne, więź z matką, samoregulacja jedzenia
Poziom II
percepcja ciała, koordynacja stron ciała, planowanie ruchu, uwaga dowolna, stabilność emocjonalna
Poziom III
mowa, percepcja słuchowa, koordynacja wzrokowo-ruchowa, celowa aktywność ruchowa, percepcja wzrokowa
Poziom IV
zdolność do nauki szkolnej, zdolność do myślenia przyczynowo-skutkowego, zdolność do organizacji wrażeń, specjalizacja mózgu/lateralizacja, zdolność do samokontroli zachowania, akceptacja siebie, sprawność ruchowa

Jeżeli na tych początkowych poziomach (I, II, III) dojdzie do jakichś zaburzeń, to konsekwencje mogą być róźne, ale spowodują na pewno trudności w późniejszym czasie. Mogą to być np. trudności w nauce czytania, pisania, koncentracji uwagi, określaniu strony prawej i lewej itp. Mimo że dziecko jest bystre, nie może dogonić rówieśników w pewnych obszarach, co rodzi frustrację u dziecka oraz zdziwienie samych rodziców.

Ten post to tylko zalążek problemu, będę chciała Wam pokazać jakie są możliwe rozwiązania, co robimy w domu, jak się bawimy, na co zwracamy uwagę, może komuś się to przyda 🙂 Więc c.d.n. 🙂

Źródła:
Magdalena Charbicka, Integracja sensoryczna przez cały rok, Difin SA, Warszawa 2017
Bożenna Odowska-Szlachcic, Metoda integracji sensorycznej we wspomaganiu rozwoju mowy u dzieci z uszkodzeniami ośrodkowego układu nerwowego, Harmonia, Gdańsk 2016

Tagged , ,

3 thoughts on “Czym jest integracja sensoryczna?

  1. […] Każdy rodzic czasem ma dość bycia rodzicem, ma dość krzyków, dzikiego skakania po wszystkim, z czego nasza pociecha może spaść i zrobić sobie niezłe „kuku”. Chcemy wtedy zaproponować jej inną formę zabawy. Ciekawą opcją są zabawy wspomagające rozwój i integrację sensoryczną (Integracja sensoryczna – co to? sprawdź tutaj). […]

  2. Super wpis 🙂 Najważniejsze informacje w jednym miejscu 🙂

    1. O to chodziło 🙂

Napisz co myślisz, jestem ciekawa :)

%d bloggers like this: